Evrensel Hasta Hakları Derneği Asbaşkanı Emete İmge, Girne Asker Hastanesi’yle ilgili Sağlık Bakanlığı ile TC Milli Savunma Bakanlığı arasında imzalanan protokole göre; sadece TC ve KKTC vatandaşı sivillerin sağlık hizmetinden yararlanabileceğini, olası hak ihlallerinde ise KKTC Sağlık Bakanlığı’na yapılacak şikayetlerin TC Milli Savunma Bakanlığı’na iletileceği ve tüm sürecin Türkiye tarafından yürütüleceğini işaret etti. İmge, bu durumun ciddi kaygı yarattığına vurgu yaparak, hasta haklarının sadece sağlık hizmetinden ibaret olmadığını, sağlık hizmeti veren yapılan açık ve hesap verebilir yapılar olması gerektiğini kaydetti
İmge: Sağlık hizmeti sunulan her yapının, açık ve hesap verebilir olması gerekir
Yazılı açıklama yapan İmge, sağlık hizmetlerinde temel önceliğin; hastaların güvenli, erişilebilir, şeffaf ve hesap verebilir bir sistem içerisinde hizmet alabilmesi olduğunu, Evrensel Hasta Hakları Derneği olarak, hükümetin Girne Asker Hastanesi’nde sivillere sağlık hizmeti sunulmasına ilişkin protokol imzalamak suretiyle yürüttüğü süreci dikkatle değerlendirip, imzalanan protokolun içeriğine ilişkin halkı hasta hakları perspektifinden bilgilendirmeyi görev bildiklerini kaydetti.
İmge, “Kamusal sağlık sisteminde yaşanan yoğunluk ve erişim sorunlarının farkındayız. Toplumun sağlık hizmetine erişiminin artırılması önemlidir. Ancak sağlık hizmetinin sunulduğu her yapının; hasta hakları, hukuki sorumluluklar, etik ilkeler ve bağımsız denetim mekanizmaları açısından açık, erişilebilir ve hesap verebilir olması gerekmektedir” dedi.
“Hesap verebilirlik mekanizmalarına açık olması temel bir gerekliliktir”
Evrensel Hasta Hakları Derneği olarak, kamusal sağlık sisteminde yaşanan erişim sorunlarının toplum üzerinde ciddi etkiler yarattığının farkında olduklarını anlatan İmge, bu nedenle sağlık hizmet kapasitesinin artırılmasına yönelik adımların toplum yararı temelinde değerlendirilmesi gerektiğine inandıklarını vurguladı.
“Ancak sağlık hizmetlerinin sunulduğu her yapının; mevcut sağlık mevzuatına, hasta hakları ilkelerine, şeffaflık ve hesap verebilirlik mekanizmalarına açık olması temel bir gerekliliktir” diyen İmge, Kıbrıs’ın kuzeyindeki sağlık sisteminin uzun yıllardır altyapı eksiklikleri, yoğunluk, personel yetersizlikleri, randevu sorunları, denetim eksiklikleri ve sağlıkta standartlaşma sorunlarıyla mücadele ettiğine işaret etti.
“Hasta hakları yalnızca sağlık hizmetine ulaşabilmekten ibaret değildir”
Bu nedenle sağlık alanında atılacak adımların; yalnızca kısa vadeli hizmet kapasitesi yaratmaya değil, aynı zamanda hasta güvenliğini, kalite standartlarını, eşit erişimi ve hukuki güvenceleri güçlendirmeye katkı sunması gerektiğini belirten İmge, şöyle devam etti;
“Hasta hakları yalnızca sağlık hizmetine ulaşabilmekten ibaret değildir. Aynı zamanda; eşit sağlık hizmetine erişim, bilgi alma hakkı, aydınlatılmış onam, mahremiyet ve gizlilik, güvenli sağlık hizmeti alma, kalite standartlarına uygun hizmet görme, şikayet ve etkili başvuru hakkı, hukuki güvencelere erişim gibi temel ilkeleri de içerir.
“Girne Asker Hastanesi’nden kimler yararlanacak?”
Girne Asker Hastanesinde protokol kapsamında sunulacak hizmetler, sadece TC ve KKTC vatandaşlarına yönelik olup, ülkemizde çalışan ve öğrenim gören yabancı statüsündeki kişiler, bu kapsamın dışındadır.
İmzalanan protokolde sağlık hizmetlerinin belirli sigorta ve vatandaşlık statülerine göre sınırlandırılması, sağlık hakkına eşit erişim açısından kaygı yaratmaktadır. Kıbrıs’ın kuzeyinde yaşayan herkesin; insan onuruna yakışır, güvenli ve erişilebilir sağlık hizmetine ulaşabilmesi gerektiğine inanıyoruz.
Şikayet hakkı
Poliklinik hizmetlerinin sunulacağı Girne Asker Hastanesi’nde, TC ve KKTC uyruklu sivil halka sağlık hizmetinin sunulma koşullarını tarif eden protokolü değerlendirdiğimizde; hasta memnuniyeti ve hasta haklarının uygulamada nasıl korunacağına ilişkin bazı önemli soru işaretlerinin devam ettiğini görmekteyiz.
TC ve KKTC vatandaşı sivil hastaların Girne Asker Hastanesinde yaşayabileceği olası hak ihlallerinde, başvuru KKTC Sağlık Bakanlığı’na yapılacak, Sağlık Bakanlığı ise şikayeti diplomatik yoldan TC Milli Savunma Bakanlığına bildirecek, tüm şikayet soruşturmaları Türkiye’de yürütülecektir.
Şikayet başvurularının değerlendirme süreçlerinin yürütüleceği bağımsız, erişilebilir ve etkili mekanizmaların işleyeceği konusu yeterince açık değildir.
Sağlık hizmetlerinde güven; yalnızca hizmetin sunulmasıyla değil, aynı zamanda şeffaflık, denetlenebilirlik ve hesap verebilirlikle mümkündür. Bizler için esas mesele; sağlık sisteminin parçalı çözümler yerine uzun vadeli, kapsayıcı ve hak temelli biçimde güçlendirilmesidir.
Bu bağlamda:
* Kamusal sağlık altyapısının güçlendirilmesi,
* Yeni Girne Devlet Hastanesi başta olmak üzere kamu sağlık yatırımlarının ivedilikle tamamlanması,
* Sağlıkta kalite standartlarının geliştirilmesi için Sağlık Hizmetleri Dairesi yasa tasarısının yürürlüğe girmesi
* Hasta güvenliği mekanizmalarının güçlendirilmesi,
* Bağımsız şikayet ve denetim mekanizmalarının oluşturulması,
* Sağlık çalışanlarının desteklenmesi,
* Sağlık hizmetlerine eşit erişimin güvence altına alınması gerektiğini bir kez daha vurgular, Evrensel Hasta Hakları Derneği olarak toplumun sağlık hakkını, hasta haklarını ve insan onuruna yakışır sağlık hizmeti anlayışını savunmaya devam edeceğimizi bildiririz.
