New York’ta bugün düzenlenecek gayriresmî konferans öncesinde, liderler masaya birbirinden tamamen farklı hedeflerle oturuyor. Birleşmiş Milletler (BM) Özel Temsilcisi Colin Stewart, Güvenlik Konseyi’ni bilgilendirirken, iki toplum arasında derin bir güvensizlik bulunduğunu vurgulamıştı
Tatar, görüşmeye katılmadan önce kendi ön koşullarının karşılanmasını şart koştu
Philenews‘ün haberine göre, Kıbrıs Cumhuriyeti Başkanı Nikos Hristodulides ile Kıbrıslıtürk lider Ersin Tatar, bugün New York’ta düzenlenecek olan Kıbrıs meselesine ilişkin ikincisi gerçekleştirilecek olan gayriresmî konferansa, temelde birbirinden çok farklı hedeflerle katılıyor.
Hristodulides, Kıbrıs sorununa dair resmî müzakerelerin yeniden başlamasını hedeflerken; Tatar, herhangi bir görüşmeye katılmadan önce kendi ön koşullarının karşılanmasını şart koşuyor.
Kıbrıslıtürk lider, “üç D” olarak adlandırdığı doğrudan uçuşlar, doğrudan temaslar ve doğrudan ticaret uygulamalarının pazarlık konusu değil, vazgeçilmez şartlar olduğunu belirterek, bu taleplerin tartışmaya açık olmadığını vurguluyor.
Güven Artırıcı Önlemlere (GAÖ) ilişkin zıt yaklaşımlar
Taraflar, güven artırıcı önlemler (GAÖ) konusunda karşıt görüşlere sahipler. Kıbrıslırum tarafı, GAÖ’leri iki toplum arasındaki ilişkileri geliştirmeye yönelik destekleyici araçlar olarak görürken, bunları kapsamlı bir Kıbrıs çözümünün yerine geçecek unsurlar olarak değerlendirmemekte.
Öte yandan, Kıbrıslıtürk tarafı, GAÖ’leri, iki ayrı devlet olarak tanımladığı yapılar arasında “iyi komşuluk ilişkileri” kurmanın bir aracı olarak kabul etmektedir.
Yola çıkmadan önce açıklamalarda bulunan Hristodoulides, herhangi bir güven artırıcı önlemin “uzlaşılan çerçeve temelinde Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik çabaları güçlendirmeyi hedeflemesi gerektiğini” vurgulayarak, bu önlemlerin “Kıbrıs çözümünün yerini hiçbir şekilde alamayacağını” belirtti.
Kıbrıslıtürk tarafının iki devletli çözüm önerilerine atıfta bulunan önlemlerin ise gündeme alınmasının kesinlikle söz konusu olmadığını ifade etti.
Sınırlı BM beklentileri
Birleşmiş Milletler’in her iki tarafa eşit mesafede durma ve müzakerelerin yeniden başlaması yönünde baskı yapmaktan kaçınma politikası, mevcut statükonun sekiz yıldır sürmesine neden oldu.
BM Genel Sekreteri António Guterres’in, New York’taki toplantıda asgari düzeyde sonuçlar elde etmeye çalışması, özellikle güven artırıcı önlemler üzerinde yoğunlaşması ve çözüm sürecine ilişkin ilerleyen çabaları kişisel temsilcisine yönlendirmesi bekleniyor.
Tatar, Mart ayından bu yana çevre konuları, gençlik meseleleri ve mezarlıklar dâhil olmak üzere kültürel miras alanlarında bazı ilerlemeler sağlandığını belirtirken, geçiş kapılarına ilişkin düzenlemelerde yaşanan tıkanıklıktan duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi. Haspolat-Mia Milia ve Akıncılar-Louroujina’da yeni geçiş noktaları açılması yönündeki önerilerini sürdürürken, Kıbrıslırum tarafı ise Kokkina ve Piroi bölgelerinde “koridorlar” oluşturulmasını savunuyor.
AB’nin rolü sorgulanıyor
Avrupa Komisyonu’nun Kıbrıs elçisi Johannes Hahn’ın New York toplantısına katılmaması, AB’nin sürece dâhil olup olmadığı konusunda soru işaretleri doğurdu. Hristodulides, Hahn’ın atanmasının Lefkoşa’nın talebiyle gerçekleştiğini ve Türkiye’nin AB katılımına yönelik tutumu göz önünde bulundurulduğunda, toplantıya katılımının faydalı olabileceğini belirtti.
Başkan, Cenevre görüşmeleri sırasında AB’nin Mart ayında gönderdiği mektuba atıfta bulunarak, çözüm çerçevesine yönelik Avrupa’nın ilgisinin sürdüğünü gösterdiğini söyledi. Ayrıca, Türkiye’nin stratejik hedeflerinden biri olan AB-Türkiye ilişkilerinde ilerlemenin bir kısmının Kıbrıs’taki gelişmelere bağlı olduğunu vurguladı.
BM yetkilisi güvensizliğe dikkat çekti
BM Özel Temsilcisi Colin Stewart, Pazartesi günü Güvenlik Konseyi’ni bilgilendirirken, iki toplum arasında derin bir güvensizlik bulunduğunu vurguladı. Stewart, taraflar arasındaki farklı anlatıların temel engel olduğunu belirterek, her iki toplumun da tarihi adaletsizliklere atıfta bulunduğunu ifade etti.
Güvenlik Konseyi üyeleri, New York toplantısından beklentilerini dile getirirken, ilerleme kaydedilmesi için güven artırıcı önlemlerin öncelikli öneme sahip olduğunun altını çizdi.
Türkçe’ye çeviren: Melis Güvenir
