Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu Çalışanları Sendikası (El-sen) Başkanı Ahmet Tuğcu, TC Enerji Bakanlığı‘nın 2 yıl önce hazırladığı ve kamuoyundan gizlenen rapora göre; “Türkiye’den Kıbrıs’a çift yönlü elektrik aktarım sistemi kurulması siyasi nedenlerden dolayı yakın gelecekte mümkün olmadığını” belirterek, buna rağmen yalan bilgilerle halkın kandırıldığını belirtti.
Tuğcu, Türkiye ile bu ay içinde imzalanacak olan iş birliği protokolünde, “elektrik” konusunun da karşımıza çıkabileceğini ve nidai hedefin de Kıb-tek’in tamamen AKSA‘ya peşkeş çekilmek olduğunu söyleyerek, bir “tam bağımlılık” projesi olarak “Kuzey Kıbrıs’ı tek yönlü bir kabloyla Türkiye’ye bağlama” konusunun gündeme getirilebileceğini kaydetti
Tuğcu: Kamusal altyapıyı yabancı sermayeye teslim edenlerin sıradaki hedefi elektrik mi?
Yazılı açıklama yapan Tuğcu, Türkiye ile KKTC arasında bu ay içerisinde imzalanması planlanan Mali İşbirliği Protokolü’nün, El-sen için ciddi bir endişe kaynağına dönüştüğünü söyleyerek, TC Cumhurbaşkan Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın geçtiğimiz hafta Kıbrıs’ın kuzeyine gerçekleştirdiği ziyaret sırasında yapılan açıklamalara bakıldığında, elektrik konusunun da iş birliği protokolünün bir parçası olarak karşımıza çıkacağının açık olduğunu kaydetti.
Tuğcu, “Endişemiz, son olarak telekomünikasyon örneğinde yaşanan senaryonun bir benzerinin, Kıb-tek için devreye sokulmasıdır. Kamusal altyapıyı yabancı sermayeye teslim eden anlayışın sıradaki hedefi elektrik midir?” diye sordu.
“Üstel hükümetinin nihai hedefi, Kıb-tek’i tamamen AKSA’ya peşkeş çekmek midir?
Tuğcu şöyle devam etti;
“Yıllardır bilinçli bir şekilde altyapı yatırımı yapmayarak, Elektrik Kurumu’nu ‘üretemez’ duruma getirmeye çalışan ve son olarak iki buçuk yıl önce imzalanan Kalecik-III sözleşmesiyle, kendi insanını ağır elektrik faturaları altında ezme pahasına AKSA sermayesini kat be kat zenginleştiren Ünal Üstel hükümetinin nihai hedefi, Kıb-tek’i tamamen sürdürülemez hale getirip, peyder pey kapasite artırımı yoluyla tüm altyapıyı AKSA’ya peşkeş çekmek midir?
İş birliği protokolüne ilişkin bir diğer endişemiz de Türkiye’den kabloyla elektrik getirilmesi konusuna ilişkindir. Bu proje uzun yıllardır konuşulmakta, adanın elektrik sorununa çare olarak gösterilmektedir.
“TC Enerji Bakanlığı bu projenin hayata geçmesinin mümkün olmadığını söyledi”
Evet, Avrupa Elektrik İletim Sistemi Operatörleri Ağı (ENTSO-E) üzerinden Türkiye’den Kıbrıs’a çift yönlü elektrik aktarım sistemi kurulması, uzun vadede ülkemizin enerji sorununa bulunacak en iyi çözümdür.
Ancak Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından Şubat 2024’te hazırlanan ve kamuoyundan gizlenen rapora göre, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin enerji arz güvenliğinin sağlanması için öngörülen bu sistemin yakın gelecekte hayata geçmesinin siyaseten mümkünü yoktur.
Raporda, ENTSO-E ile yapılan tüm görüşmelerde, TEİAŞ’ın (Türkiye’deki iletim şirketi) bir diğer ENTSO-E üyesi olan CTSO (Güney Kıbrıs’taki iletim şirketi) ile enterkonneksiyon konusunda anlaşıp, ona göre ENTSO-E’ye başvuru yapılmasının gerektiğinin, TEİAŞ’ın tek taraflı başvuru yapması halinde ise CTSO ile anlaşmadan başvurunun değerlendirilmeye alınmayacağının kendilerine açıkça belirtildiği ifade edilmiştir.
“Buna rağmen toplumu yalan bilgiyle kandırıyorlar”
Hal böyleyken, Türkiye ve KKTC ilgili makamlarının enerji arz güvenliği gündemiyle yaptıkları her toplantının ardından çıkıp da, “enterkonnekte sistemle adayı Türkiye’ye bağlayacağız, fizibilite çalışmaları tamamlandıktan sonra bu projeyi hayata geçireceğiz” demesi, toplumu yalan bilgiyle oyalamaktan başka bir şey değildir.
Yukarıda da belirttiğimiz gibi Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı konuyla ilgili çalışmasını tam iki yıl önce tamamlamış ve analiz raporunu ilgili mercilere sunmuştur.
“Enterkonnekte bağlantının hayata geçirilebilmesi için, Kıbrıs sorunun çözümü şarttır”
Bu kapsamda, ENTSO-E izni için Güney Kıbrıs makamlarının ve CTSO’nun muhatap alınmasının talep edildiği açıklanan bu rapordan anlamamız gereken nettir;
Enterkonnekte bağlantının hayata geçirilebilmesi için, Kıbrıs sorunun çözümü şarttır, mevcut siyasi yapıda Güney Kıbrıs hükümetinin onayı olmaksızın Türkiye ile çift yönlü elektrik iletim projesinin hayata geçirilmesi mümkün değildir!
“Kuzey Kıbrıs’ı tek yönlü kabloyla Türkiye’ye bağlamak gündeme getirilmek isteniyor. Bu tam bağımlılık projesine müsaade etmeyiz”
Bu noktada sendika olarak endişemiz, enterkonnekte sistem yerine, bir oldu bittiyle Kuzey Kıbrıs’ı tek yönlü bir kabloyla Türkiye’ye bağlamanın gündeme getirilmesidir.
Sendika olarak bunu kabul etmemiz kesinlikle mümkün değildir, çünkü bu bir, ‘Tam Bağımlılık’ projesidir ve yeni imtiyazlara kapı aralayan, tehlikeli bir yoldur.
El-sen olarak açıkça ifade ediyoruz; Enerji politikaları kapalı kapılar ardında belirlenemez.
Bu toplumun değerleri olan kamu kurumları itibarsızlaştırılarak yeni imtiyazlara zemin hazırlanamaz. Buna müsaade etmeyiz!
“Kıb-tek’e derhal yatırım yapılmalıdır”
Kıbrıs Türk toplumunun elektrik sorununun çözülmesi için artık bekleyecek tek bir günü dahi kalmamıştır.
Kıb-tek’e çok acil olarak çift yakıtlı 2 x 175 Mega Watt gücünde termik santral yatırımı yapılmalıdır. Buna ek olarak kurum bünyesinde en az 50 Mega Watt gücünde depolamalı bir güneş santrali de inşa edilmelidir.
Hükümetin, günü kurtarmak için popülist söylemlerin arkasına saklanmayı bırakıp, yıllar önce sözünü verdiği yeni santral yatırımlarını derhal hayata geçirip, Kıb-tek’in üretim kapasitesini, toplumun elektrik ihtiyacını karşılayabilecek noktaya taşıması gerekmektedir”
