Ekonomist Mertkan Hamit, Maliye Bakanı Özdemir Berova‘nın paylaştığı; güney-kuzey akaryakıt fiyatlarını içeren tabloya işaret ederek, “Mesele basit bir dikkatsizlik değildir, rakamı istediğin başlığa uydurma alışkanlığından kaynaklanıyordur” dedi
Hamit: Temel eğitim önemlidir
Sosyal medya hesabından, “Temel eğitim önemlidir” başlığıyla cevap verdiği tabloyla ilgili; “Özellikle kişisel gelişiminde basit matematik bilgisi olmayınca süslü sıfatlara sahip olmak madara olmanın önüne geçemez” dedi.
Hamit, “Mesela, bugün Maliye Bakanı’nın hesabından yapılan paylaşımda temel matematik ile ilgili bir sorun göze çarpıyor. Bakan, ‘Kuzey, güneyden ne kadar ucuz’ diye bir tablo paylaşıyor; ama yüzde hesabı sorulan soruya göre değil, başka bir şeye göre yapılıyor” dedi.
“Farkı alıp güney fiyatına bölmeniz gerekir ama farkı kuzey fiyatına bölmüşler”
Hamit şöyle devam etti;
“Sorulması gereken şey basit: Kuzeyin fiyatı, güneye göre ne kadar daha düşük? Bunun için farkı alıp güney fiyatına bölmeniz gerekir. Ama tabloda yapılan şey, farkı kuzey fiyatına bölmek.
Yani aslında ‘Kuzey, güneyden ne kadar ucuz?’ sorusunu değil, ‘Güney, kuzeyden yüzde kaç daha pahalı?’ sorusunu hesaplamış oluyorlar. Aradaki fark küçük değil; doğrudan anlamı değiştiriyor.
Mesela 95 oktanda kuzey fiyatı 57,12 TL, güney fiyatı 73 TL. Aradaki fark 15,88 TL. ‘Kuzey ne kadar ucuz?’ diye soruyorsanız doğru oran 15,88’i 73’e bölmektir; sonuç yaklaşık yüzde 21,8 çıkar. Ama paylaşımda 15,88’i 57,12’ye bölüp yüzde 27,8 denmiş.
“Matematik bazen acımasızdır: yanlış sayıyı değil, yanlış mantığı ele verir”
Yani daha büyük görünen bir oran servis edilmiş. Rakam aynı rakam, fark aynı fark; ama payda değiştirilince işler değişiyor. Matematik bazen acımasızdır; yanlış sayıyı değil, yanlış mantığı ele verir.
Mesele basit bir dikkatsizlik değildir, rakamı istediğin başlığa uydurma alışkanlığından kaynaklanıyordur. Daha önce enflasyon hesabında yaşanan fiyaskodan sonra insan en azından temel oran hesabında biraz dikkat bekliyor.
“Maliye Bakanlığı’nın kapısına “Matematik bilmeyen giremez” yazılması gerekiyor…”
Demek ki memlekette sorun sadece ekonomi yönetmek değil; önce yüzde hesabının ne anlattığını da öğrenmek gerekiyor. Platon’un Atina’daki ünlü okulu Akademia’nın girişine “Geometri bilmeyen giremez” yazdırdığı rivayet edilir.”
Belki de memleketteki ekonomik önlem tartışmalarına önlem olarak Platon’dan esinlenip Maliye Bakanlığı’nın kapısına “Matematik bilmeyen giremez” yazılması gerekiyor…
