Yücel: Aiplex Ltd yıllardır aynı yöntemle haber sitelerini ve gazetecileri hedef alıyor
Veri uzmanı Rüştü Yücel, gazetecilerin ve medya kuruluşlarının sosyal medya hesaplarına “telif hakkı” üzerinden yapılan siber saldırıların ve içerik kaldırmalarının işleyişini anlattı. İçerikleri kaldıran firmalardan olan; Hindistan merkezli Aiplex Software Pvt Ltd‘in, Facebook ile doğrudan entegre çalışan bir ‘güvenilir hak sahibi’ statüsünde olduğunu ve bu statünün suistimal edildiğini belirten Yücel, içerikleri kaldırılanların korunma ve savunma yöntemlerini de paylaştı
Yücel: sistem “önce kaldır, sonra sor” mantığıyla çalışıyor
Sosyal medya hesabından açıklama yapan Yücel, son günlerde yaşanan “içerik kaldırma” olaylarına işaret ederek, “İşin kaynağına yani Meta AI (Facebook’un kendi yapay zekası) ile ne yapılabilir öğrenelim hep birlikte bu gibi durumlarda” dedi.
Yücel, yaşananların; teknik olarak “telif hakkı koruması” değil, platformların ABD yasaları (DMCA) ve kendi otomasyon araçları yüzünden “önce kaldır, sonra sor” mantığıyla çalışması yüzünden olduğunu belirtti.
“Aiplex Software Pvt Ltd yıllardır aynı yöntemle haber sitelerini, YouTuber’ları ve gazetecileri hedef alıyor”
Yücel, “Kıbrıs’ta yaşadığın olay yeni değil. Aiplex Software Pvt Ltd yıllardır aynı yöntemle haber sitelerini, YouTuber‘ları ve gazetecileri hedef alıyor” dedi.
Yücel şöyle devam etti;
Aiplex kim ve nasıl bu kadar güç alıyor?
Hindistan merkezli Aiplex, kendini “Hindistan’ın ilk anti-piracy şirketi” olarak tanıtıyor. 16 yıldır 300’den fazla içerik sahibine hizmet verdiğini söylüyor.
Kendi sitelerinde anlattıklarına göre:
– YouTube, Facebook, Instagram, Twitter, Dailymotion dahil ‘250’den fazla barındırma sitesinde takedown erişimi ve moderatör imkânına’ sahipler.
– Günde 5 bin den fazla ihtar mektubu gönderip, sosyal medya platformlarında ’40 bin URL’yi anında’ kaldırabildiklerini iddia ediyorlar.
– Sosyal medyada ‘yüzde 99,99 ihlal kaldırma’ başarısı duyuruyorlar.
Yani normal bir kullanıcı gibi tek form doldurmuyorlar, Facebook ile doğrudan entegre çalışan bir ‘güvenilir hak sahibi’ statüsündeler.
Bu statü suistimal de ediliyor. Change.org‘da 25 binden fazla imza toplayan bir kampanyada, içerik üreticileri Aiplex’in ‘sahte telif hakkı iddiaları’ ile YouTube ve Facebook hesaplarını kapattığını anlatıyor. Hindistanlı bir pazarlamacı, 30 günde 22 videoya telif iddiası geldiğini, 18’inin itirazla geri açıldığını belirtiyor.
Facebook bunu neden sorgusuz kaldırıyor?
1. DMCA safe harbor: ABD yasasına göre Facebook, bir hak sahibi “bu benim içeriğim” derse, sorumluluktan kurtulmak için önce içeriği kaldırmak zorunda. Doğruluk kontrolü sonra yapılır. 2017’de sadece Facebook 3 milyona yakın paylaşımı telif nedeniyle kaldırmıştı.
2. Rights Manager: Meta’nın Rights Manager aracı, hak sahiplerinin referans görsel/video yükleyip eşleşen her şeyi otomatik bulmasını sağlıyor. Hak sahibi, eşleşme bulunca ‘izle, engelle veya kaldır’ seçeneklerinden birini seçebiliyor. Aiplex gibi firmalar bu kütüphaneye binlerce dosya yüklüyor.
3. IP bildirim formu: Rights Manager’a erişimi olmayanlar bile basit bir formla şikayet edebiliyor. Platform, beyanın doğruluğunu başta kontrol etmiyor — ‘yalan beyanda bulunursam cezai sorumluluk alırım’ kutucuğunu işaretlemen yeterli.
Sonuç: Aiplex, bir haberde kullanılan 3 saniyelik video karesi, fotoğraf, hatta haberin içinde geçen bir müzik için bile ‘bu bizim müvekkilimize ait’ diyebiliyor. Sistem otomatik eşleşme bulursa, içerik dakikalar içinde kalkıyor.
Peki kamu yararı olan yargı haberleri neden hedefte?
Üç olasılık var ve hepsi Kıbrıs örneğinde görüldü:
– Otomatik eşleşme hatası: Haberde mahkeme tutanağının ekran görüntüsü, TV yayından bir kare veya bir şirketin logosu varsa, Aiplex’in veritabanındaki bir referansla eşleşiyor.
– Vekaleten kötüye kullanım: Aiplex genelde film stüdyoları, OTT platformları için çalışır. Bazen bir müvekkil adına ‘itibar yönetimi’ yaparken eleştirel haberleri de süpürüyor. Hindistan’da açılan davalarda mahkemeler bunu “sahte telif” olarak tanımladı.
– Susturma taktiği: Telif, sansürden daha hızlı. Hakaret davası açmak aylar sürer, DMCA bildirimi saatler içinde içeriği indirir. Gazeteci itiraz etse bile, haberin en çok okunacağı zaman kaçmış olur.
Aynı dönemde birçok gazetecinin hedef alınması, bunun münferit bir hata değil, koordineli bir “takedown” dalgası olduğunu gösteriyor.
Ne yapabilirsiniz?
Sizin için pratik yol:
– Facebook’taki kaldırma bildiriminde ‘İtiraz Et / Appeal’ seçeneğini kullan. ‘Bu içerik özgün habercilik eseridir, 5846 sayılı FSEK ve fair use kapsamında kamu yararı taşır’ diye açık bir karşı bildirim yaz. Meta 7-10 gün içinde hak sahibinden dava açtığına dair belge ister, gelmezse içerik geri gelir.
– Ekran görüntüsü al: kaldırma e-postası, içerik ID’si, Aiplex adı. Bunları Basın Konseyi, Kıbrıs Gazeteciler Birliği ve uluslararası IFJ’ye ilet. Toplu şikayet, Meta’nın ‘tekrarlayan kötüye kullanım’ politikasını tetikler.
– Rights Manager kötüye kullanımı için Meta’nın IP Reporting sayfasından “abusive report” seçeneğiyle ayrıca şikayet aç.
Uzun vadeli:
– Haber videolarında filigran ve özgün kurgu kullan, üçüncü taraf görselleri mümkünse blurlayın. Rights Manager eşleşme ihtimali düşer.
– Avrupa Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında, platformların kötü niyetli bildirim yapanları engelleme yükümlülüğü var. Kıbrıs AB üyesi olduğu için, tekrarlayan Aiplex şikayetlerini Kıbrıs Kişisel Verileri Koruma Komiserliği üzerinden DSA ihlali olarak raporlayabilirsiniz.
Kısacası Aiplex, Facebook’un kendisine verdiği ‘güvenilir kaldırıcı’ anahtarını kullanıyor. Sistem, hak sahibini korumak için tasarlandığından, yalan beyanı başta ayırt etmiyor. Bu yüzden bir Hint şirketi, Lefkoşa’da yayımlanan bir mahkeme haberini bile ‘telif’ diyerek dakikalar içinde susturabiliyor, yasal değilse bile, teknik olarak mümkün.
