Peynir altı atık sularını üreten süt ürünleri üreticileri, Lefkoşa Türk Belediyesi’nin defalarca yazılı ve sözlü uyarı ve ikazlarına, “Biz kendi tesisimizi yaparız, AB’den istemeyiz” demelerine rağmen ne tesis yaptı ne harekete geçti. LTB aylardır yeni tesisine geçemiyor, Bakanlık ve yetkili kurumlar görmezden geliyor!
Sokağa mı dökeceksiniz?
LTB şu günlerde peynir altı atıksuyu üreticileri ve ilgili/yetkili Bakanlık ve kurumların duyarsızlığı nedeniyle yeni yapılan arıtma tesisinin kullanımına geçemiyor çünkü eski tesisi kapatamıyor.
Bunun nedeni ise, HAspolat’ta bulunan ve LTB’nin işlettiği arıtma tesisinin artık peynir altı suyu gibi endüstriyel atık suları kabul etmeyecek olması.
Süreç neredeyse 4 yıldır biliniyor, belediye uyarını yapıyor ancak sorumlular bir türlü sorumluluklarını almıyor.
Süreç nasıl başladı?
Hatırlanacağı üzere, LTB’ye ait Haspolat Atık Su Arıtma Tesisi, uzun yıllardır endüstriyel atıkları da kabul ediyordu. Bu atıkların başında da peynir altı suları geliyor.
Ancak yaklaşık 4 sene önce Avrupa Birliği (AB) bu tesis için yeni bir bütçe ayırdı ve yeni kurulacak olan tesisin de vidanjörlerle gelen evsel atıkları kabul edecek formda bir tesis olmasına karar verildi.
2021 yılında gündeme geldi: Üreticiler maliyeti karşılamayı reddetti
Bu projenin ilk gündeme geldiği 2021-22 yılı döneminde ise yeni tesisin endüstriyel atıkları da kabul etmesi öngörülmüştü.
Bu kapsamda ilgili Tarım Bakanlığı ve Süt Ürünleri Üreticileri ile toplantılar yapıldı, görüşmeler gerçekleştirildi.
Çünkü peynir altı atık sularının da tesise kabul edilmesi için ekstra bir maliyet gerekiyordu. Bu maliyetin karşılanması durumunda, peynir altı sularının kabulü de kolaylıkla yapılabilecekti.
Ancak maliyeti karşılamayı ne Bakanlık ne hükümet ne de süt ürünleri üreticileri kabul etti.
“Biz kendimiz yaparız” dediler, LTB projenin o kısmını reddetmek zorunda kaldı
Üreticileri o dönemden hatırlanan tavrı ise “Biz AB’nin yapacağı tesisi istemiyoruz, kendi paramızla tesis yapacağız” şeklindeydi.
Bu nedenle LTB, projenin bu kısmını reddetmek zorunda kaldı ve AB’ye projenin bu kapsamda olmasını istemediğini belirtti.
LTB sadece ev vidanjör atıklarının kabul edileceği bir tesis için AB ile masaya oturdu ve proje bu şekilde ilerlemeye başladı. LTB bunun karşılığında da AB’ye sorumlulukları olan, vahşi arıtma için kullanılan lagünleri kullanmama” sözünü yerine getirdi ve buraların bir bölümü kapatıldı.
LTB durumu Çevre Koruma Dairesi’ne 2022’de bildirdi
LTB 22 Ağustos 2022 tarihinde Çevre Koruma Dairesi’ne gönderdiği bilgilendirme yazısında; “4 Ağustos 2021 tarihinde projeye ait Çevresel Etki Değerlendirme Raporu’nun daireye sunulduğu belirtildi.
Ayrıca, “Endüstriyel atıksu arıtımının projeden tamamen çıkarıldığı, vidanjörlerle toplanacak evsel nitelikli atık suların, herhangi bir arıtma yapılmadan, kabul istasyonu inşa edilerek Lefkoşa yeni atıksu arıtma tesisine bağlantı yapılması ve burada arıtılmasına karar verildiği” daireye bildirildi.
Çevre Koruma Dairesi 2023’de ilgililere “tesisi yapın” dedi
Çevre Dairesi de 8 Haziran 2023 tarihinde; Tarım Bakanlığı, Veteriner Dairesi, Süt Endüstrisi Kurumu, Et Ürünleri LTD ve Süt Ürünleri İmalatçıları Birliği’ne gönderdiği yazıda; ilgili tesisin artık bu atık suları kabul etmeyeceğini bildirdi ve “Bakanlığınız tarafından izinlendirilmiş, endüstriyel atıksu üreten tesislerin, (Peynir altı suları ve Mezbaha atık suları); Arıtma Tesisi Kurmak veya ön arıtma koşunu yerine getirmek zorunda” dedi.
2024 Ağustos’a kadar harekete geçmediler, LTB uyardı: “Proje 32 hafta sonra bitecek”
Proje süreci devam ederken, 20 Ağustos 2024 tarihinde LTB bir kez daha; Sanayi Dairesi, Hayvancılık Dairesi, Süt Endüstrisi Kurumu, Tarım Bakanlığı, Veteriner Dairesi ve Süt Ürünleri İmalatçıları Birliği’ne, projenin 32 hafta içinde biteceği bildirildi.
LTB bildirisinde, ilgili kurumların peynir altı sularının arıtılması sorumluluğu bulunduğu ve bu süreçte bu sorumluluğu yerine getirmeleri istendi, proje hayata geçtiğinde bu atık suların artık kabul edilemeyeceği kaydedildi.
Tarım Bakanlığı da ilgili kurumlara “Projenizi sunun” dedi
Tarım Bakanlığı ise 2 Eylül 2024 tarihinde ilgili kurumlara ve LTB’ye ilettiği yazısında, Peynir Altı Suyu Üreticilerinin, öncesinde yapılan geniş kapsamlı toplantıda belirttikleri “ortak arıtma tesisi” projesinin fizibilitesi ve takvimlendirilmiş uygulama planını en geç 5 Eylül 2024 tarihine kadar sunmalarını talep etti.
LTB üçüncü resmi bildirimini 6 Şubat 2025’de yaptı
LTB 6 Şubat 2025 tarihinde ise ilgili kurumlara bir bildirim daha yaparak, projede sona yaklaşıldığı, 1 Mart 2025 tarihi itibariyle peynir altı atık sularının kabul edilemeyeceği belirtildi.
LTB dördüncü resmi bildirimini 28 Şubat 2025’de yaptı
LTB, 28 Şubat 2025 tarihinde de aynı kurum ve ilgili yerlere bir uyarı yazısı daha göndererek, süreyi 15 gün uzattıklarını ve 15 Mart tarihi itibariyle bu atık suların artık kabul edilmeyeceğini bildirdi.
Gün geldi, LTB yeni tesise hala geçemedi çünkü üreticiler sorumluluklarını yerine getirmedi
Beklenen gün geldi ve tesis tamamlandı. Tesis artık normal vidanjör atıkları ile peynir altı sularını kabul etmeyecek.
Ancak, projenin başlangıcında maliyeti karşılamayı kabul etmeyen üreticiler, peynir altı sularını nereye atacakları konusunda herhangi bir plan yapmadı, tesis projesi dahi sunmadı.
Nereye dökeceksiniz bu atık suları?
LTB 2 yıldır üreticilere, eski tesisi kapatmamız lazım, başka peynir altı suyu kabul edemeyeceğiz” demesine rağmen ortada herhangi bir çözüm yok.
Bu ciddi soruna ne Tarım ne Çevre Bakanlığı çözüm bulmuyor. LTB eski tesisi kapattığı anca bu peynir altı sularının nereye atılacağı bilinmiyor.
