Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in raporu, Kıbrıs’ta son altı ayda büyük bir güvenlik krizi yaşanmadığını belirtse de ara bölgenin bütünlüğünün giderek zayıflaması, her iki taraftan askeri ihlallerin devam etmesi ve Pile’deki izinsiz yapılar ile kaçak casinolar gibi sorunların sürdüğü uyarısını yapıyor
Guterres: Diyalog olan yıllarda güvenlik durumunu tehdit eden adımlardan kaçınılıyor
Cyprus Mail‘de yer alan Tom Cleaver‘in haberine göre, BM Genel Sekreteri Guterres, Kıbrıs’taki BM Barış Gücü’nün (UNFICYP) durumuna ilişkin son raporunda, son altı ayda Kıbrıs’ta “önemli bir güvenlik krizi yaşanmadığını” ifade etti.
Cyprus Mail tarafından Pazartesi günü görülen raporun ön baskısına göre –aynı gün UNFICYP’in görevden ayrılan şefi Colin Stewart, BM Güvenlik Konseyi’ni bilgilendirirken– Genel Sekreter Guterres, adanın iki tarafı arasında daha az sorun yaşanması eğiliminin ve “barış sürecinde daha fazla diyalog ve faaliyetlerin görüldüğü yıllarda, güvenlik durumunu tehdit eden tek taraflı adımlardan da paralel şekilde kaçınıldığının” gözlemlendiğini yazdı.
“Her iki tarafın da gerçekleştirdiği askeri ihlalleri endişe verici bir sıklıkta”
Raporda, son altı ayda “ara bölgede ve çevresinde kayda değer bir kriz gözlemlenmediği” vurgulanırken, “her iki tarafın da gerçekleştirdiği askeri ihlallerin” ise “endişe verici bir sıklıkta” kaydedildiği belirtildi.
“İhlaller, önceki döneme kıyasla bir nebze azaldı”
Yine de bu ihlallerin sıklığının “önceki döneme kıyasla bir nebze azaldığını” yazan Guterres, bununla birlikte “ara bölgenin bütünlüğünün giderek aşınması ve BM’nin yetkili otoritesine yönelik süregelen kayıtsızlık gibi endişe verici uzun vadeli eğilimlerin her iki tarafta da devam ettiğinin” altını çizdi.
“Aşırı personel bulundurulması..”
Ara bölge ihlalleri konusunda olumlu gelişmelere de yer verilen raporda Guterres, yılın ilk yarısında “ileri mevzi alınması ve aşırı personel bulundurulması şeklindeki ihlallerin sayısında bir azalma kaydedildiğini” belirtti.
Guterres, bu azalmanın kısmen “UNFICYP ile taraflar arasında artan üst düzey askeri temaslara” bağlı olduğunu yazarak, bu temasların “özellikle söz konusu ihlalleri hedef aldığını” ifade etti.
Ayrıca Guterres, her iki taraftaki kolluk kuvvetlerinin ara bölgeye yönelik girişlerinin sayısının “önceki seviyelere geri döndüğünü” de belirtti.
“Son altı ay içinde hiçbir sığınmacının ara bölgeye geri itildiği bildirilmedi”
Guterres, “önceki raporlama döneminde sığınmacıların ara bölgeye geri itilmesiyle bağlantılı olarak artış gösteren Kıbrıslırum kolluk kuvvetlerinin ara bölgeye yönelik girişlerinin tekrarlanmadığını ve son altı ay içinde hiçbir sığınmacının ara bölgeye geri itildiğinin bildirilmediğini” yazdı.
Ancak rapor tamamen umut verici gelişmelerle dolu değildi; ara bölgedeki Pile (Pyla) köyü önemli bir yer tutuyordu.
“Kıbrıs Türk tarafına bağlı polis güçleri, ara bölgeye girişleri sürdürüyor”
Kolluk kuvvetlerinin ara bölgeye yönelik girişlerine ilişkin bölümde Guterres, “Kıbrıs Türk tarafına bağlı polis güçlerinin, Pile’deki ara bölgeye günlük girişlerini sürdürdüğünü” yazdı.
“Pile’de kaçak casinoların sayısı artış gösteriyor”
Guterres ayrıca, Pile’deki kaçak casinoların sayısının “artış gösterdiği” uyarısında bulunarak, köyde şu anda 11 kaçak casino ve bir kaçak gece kulübü bulunduğunu kaydetti.
Guterres, bu işletmelerin “cezasızlık duygusuyla faaliyet göstermeye devam ettiğini ve varlıklarının köy ile çevresinde suç oranında artışa ve kamu güvenliğinde bozulmaya yol açtığını” yazdı. Ayrıca, kolluk kuvvetlerinin hareketsizliği nedeniyle toplumun bu otoritelere olan güveninin azaldığını vurguladı.
Guterres ayrıca, UNFICYP’in “tarafları, kaçak işletmelerle mücadelede BM ile iş birliği yapmaya teşvik etmeye devam ettiğini” ve köy genelinde “toplum odaklı polislik kapsamında yaya devriyelerini sürdürerek yerel halkla etkileşimini artırdığını” ekledi.
“Üniversiteyle bağlantılı izinsiz inşaat projesinin çözümünde ilerleme kaydedilmedi”
Ayrıca, köye bitişik konumda bulunan Central Lancashire Üniversitesi kampüsüne de dikkat çeken Guterres, kampüsün “UNFICYP’in izni olmadan ara bölgede faaliyet göstermeye devam ettiğini” yazdı.
Guterres, “üniversiteyle bağlantılı büyük izinsiz inşaat projesinin çözümünde herhangi bir ilerleme kaydedilmediğini” de ekledi. Ayrıca, Kıbrıs Türk tarafının Pile yakınlarındaki ara bölgede yeni bir bina inşa ettiğini belirterek, “UNFICYP’in süregelen çabalarına rağmen, Pile’de ilgili düzenlemelerin uygulanmasına dair anlayışın hayata geçirilmesinde henüz bir aşama kaydedilmediğini” yazdı.
“Arsos köyüne bir yol inşa edilmesi öngörülüyordu, yolun kuzeyinde ise bir Kıbrıs Türk tarafı kontrol noktası planlanmıştı”
2023 yazında varılan bu varılan karşılıklı anlaşmaya göre, Pile’den kuzeyde bulunan Arsos köyüne bir yol inşa edilmesi öngörülüyordu; yolun kuzeyinde ise bir Kıbrıs Türk tarafı kontrol noktası, ara bölge içinde ise başka bir kontrol noktası kurulması planlanmıştı.
Buna ek olarak, Pile’nin kuzeyinde bulunan 400 parselin konut alanına dönüştürülmesi planlanırken, köyün kuzeybatısında boş bir alanda büyük bir güneş enerjisi santrali kurulması öngörülmüştü.
“Sadece birkaç hafta sonra, Kıbrıslırum inşaat işçilerinin ‘KKTC topraklarına zorla girdiği’ yönünde Kıbrıs Türk tarafı medyası haber yaptı”
Ancak, sadece birkaç hafta sonra, Kıbrıslırum inşaat işçilerinin “KKTC topraklarına zorla girdiği” yönündeki Kıbrıs Türk tarafı medyasındaki haberlerin ardından BM, çalışmaların durdurulmasını talep etti.
Bu sırada, Kıbrıs Türk tarafı Pergama/Pergamos Belediye Başkanı Bülent Bebek, bölgede kimsenin girmesini engellemek amacıyla asker ve polis güçlerinin seferber edildiğini açıkladı.
“Gerilim, izinsiz faaliyetlerde bulunan az sayıda Kıbrıslırum sivilden kaynaklandı”
Pile’nin dışında, Guterres son altı ayda ara bölgede “gerilimin özel bir kaynağının, UNFICYP’in ara bölgenin bütünlüğünü koruma görevini hiçe sayarak izinsiz faaliyetlerde bulunan az sayıda Kıbrıslırum sivilden kaynaklandığını” yazdı.
Guterres, “Bu faaliyetlerin, UNFICYP’in rolü hakkında yanlış ve yanıltıcı bilgilerin yayılmasıyla sıklıkla daha da şiddetlendiğini” belirtti. Ayrıca, bir Kıbrıslırum sivilin, “Lefkoşa’daki ara bölgenin hassas bir alanında kendi mülkünü işgal etmek için ısrarlı girişimlerde bulunduğunu” ve bu girişimlerin “daha önce gerilimlere yatkın olan bölgede istikrarı bozma tehdidi oluşturduğunu” yazdı.
“UNFICYP’in rolü ve ara bölge hakkında yanıltıcı bilgiler yayılıyor”
Guterres, “UNFICYP’in rolü ve ara bölgeye ilişkin yanlış bilgilerin söz konusu kişi tarafından sosyal medyada aktif biçimde yayıldığını; bu kişinin aynı zamanda başkalarını da BM otoritesini hiçe saymaya teşvik ettiğini” yazdı.
UNFICYP personelinin, izinsiz faaliyetlerine son vermesi için bu kişiyle temasa geçtiğini belirten Guterres, “ancak zaman zaman şiddet tehdidiyle karşılaştıklarını” da ekledi.
Ayrıca, Kıbrısrum makamlarının da bu kişiyle iletişim kurduğunu ve bireyin “daha sonra saldırgan faaliyetlerini azalttığını” ekledi.
“Kıbrıs Rum tarafı tarafından yerleştirilen dikenli teller halen protesto ediliyor”
Guterres ayrıca, 2021 yılında Kıbrıslırum tarafı tarafından ara bölge boyunca yerleştirilen dikenli tel meselesine de değindi; bu uygulamanın BM tarafından sürekli protesto edildiğini hatırlattı. Toplamda, bu tellerin “14 kilometrelik uzunluğunun yaklaşık 12 kilometresinin halen yerinde kaldığını” yazdı.
Maraş (Varosha) konusuna ilişkin olarak ise, BM Güvenlik Konseyi’nin bu yılın başlarında kabul ettiği 2771 sayılı kararın çağrısını “ele almak için herhangi bir adım atılmadığını” belirtti; bu karar, 2020’de kapatılan Maraş bölgesinin “derhal eski haline getirilmesini” talep ediyordu.
“Toplam kamera sayısı 18’e ulaştı”
Guterres, UNFICYP’in bölgede önemli bir değişiklik olmadığını tespit ettiğini, yalnızca 18 yeni CCTV kamerasının kurulduğunu ve böylece toplam kamera sayısının 18’e ulaştığını ekledi.
Türkçe’ye çeviren: Melis Güvenir
