Elektrik Kurumu Çalışanları Sendikası (El-Sen) Genel Başkanı Ahmet Tuğcu, 17 saat süren elektrik kesintisinin santral çıkışı dışındaki bir trafo arızasıyla tüm ülkeyi elektriksiz bırakmasının teknik olarak mümkün olmadığını belirterek, bakım eksikliği ve yönetim hatalarının soruşturma dosyalarına eklenmesini, spekülatif iddialar yerine mühendislik verilerine odaklanılmasını talep etti
Tuğcu: Herhangi bir trafo merkezindeki arıza sonucunda tüm santraller devre dışı kalamaz
El-Sen adına yazılı açıklama yapan Tuğcu, 17 saatlik elektrik kesintinin “gerçek nedenlerini” açıklayarak, santral çıkışında olmadığı sürece herhangi bir trafo merkezinin veya iletim hattında gerçekleşen bir arızanın sonucunda tüm santrallerin devre dışı kalamayacağını vurguladı.
Tuğcu, bir hafta önce Güneşköy trafo merkezindeki arızanın, sadece o bölgeyi değil, tüm ülkeyi 17 saat nasıl elektriksiz bıraktığı sorusuna işaret ederek, “Santral çıkışı dışındaki trafo arızalarının tüm şebekeyi felç edecek bir sonuca hangi koşullarda sebep verebilir?” diye sordu.
“Hacker’ların siber saldırısından sabotaja kadar birçok iddia ortaya atıldı”
El-Sen Başkanı Tuğcu açıklamasına şöyle devam etti:
“Lokal bir arıza sonrası ortaya çıkan absürt durumun ardından hacker’ların siber saldırısından sabotaja kadar birçok iddia ortaya atıldı. Ziyaretler yapılıp fotoğraflar çekildi ve bir taraftan polisin, diğer taraftan da yurt dışından özel soruşturma ekiplerinin detaylı inceleme yapacağı duyuruldu.
Bugün tam bir hafta oldu. Hava sıcaklığının çok yüksek olduğu günlerde patlayan trafo merkezinde soğutma sisteminin, klimaların hala çalışmadığı, devre dışı olduğunun da ilgili araştırma ve soruşturma dosyalarına eklenmesi gerektiğinin altını çizmek isteriz.
Tüm araştırma ve soruşturma dosyalarında yer alması için bilgi ve veriye dayalı aşağıdaki açıklamayı kamuoyu ve soruşturma ekiplerinin bilgisine sunuyoruz:
“Cihazlar değer aralıklarının dışına çıkıldığında, elektrik anahtarlarına enerjisiz bırakmaları komutunu gönderirler”
Sistem kendini nasıl korur? Herhangi bir yüksek gerilim iletim hattı veya trafo merkezinde arıza meydana geldiğinde; şebeke koruma elemanları aracılığı ile otomatik olarak arızalı bölge izole edilerek üretim-tüketim dengesi saniyeler içerisinde tesis edilir.
Bu amaçla her şebekede olduğu gibi KIB-TEK şebekesinde de şebeke frekansını (50 Hz) ve şebeke akımını takip eden röle denen cihazlar bulunmaktadır.
Bu cihazlar önceden ayarlanmış değer aralıklarında çalışırlar ve bu değer aralıklarının dışına çıkıldığında, bağlı bulundukları şebeke kesicilerine (elektrik anahtarlarına) devreyi açarak enerjisiz bırakmaları için komut gönderirler.
Söz konusu ekipmanın çalışır durumda ve doğru değerlerle ayarlanmış olmaları, şebekenin ve tüm elektrik sisteminin sağlıklı çalışabilmesi için son derece önemlidir.
“Şebekeye yeni trafo merkezi eklendi, frekans rölelerinin ayarı güncellenmedi”
KKTC genelinde şebekeye eklenen yeni bir iletim hattı veya trafo merkezi sonrasında sistemdeki tüm frekans rölelerinin çalışma ayarları yeni duruma uygun olarak hesaplanıp yeniden gözden geçirilmelidir.
Anlaşılan o ki, yüksek gerilim iletim hatlarında bakım yapan ekibi dağıtıp son 3 yıldır bakım yapılmasını durduran Kurum Müdürü Dalman Aydın, ilgili şebeke koruma ekipmanının doğru değerlerle çalışır durumda tutulması için gerekli önlemleri de aldırmamıştır.
Aksi takdirde, santral çıkışında olmadığı sürece herhangi bir trafo merkezi veya iletim hattında gerçekleşen bir arıza sonucu KKTC’deki tüm santraller devre dışı kalmaz, üretim-tüketim dengesi sorun santrallere yansımadan lokal olarak çözülmüş olurdu.
“Soruşturma, fantezilerle değil mühendislik gerçeklerine göre yapılmalı”
Bu bilgi ve veriye dayalı açıklamanın yürütülen tüm soruşturma dosyalarına eklenmesi, fanteziler ve manipülatif algı oyunu yaklaşımlarıyla değil, önce mühendislik biliminin gerçeklerine ardından da yöneticilerin yeterlilikleri ile icraatlarının elektrik mühendisliğine uygunluğuna bakılmasını talep ederiz. Saygılarımızla”
