Kıbrıs Türk Veteriner Hekimler Birliği ve Kıbrıs Türk Veteriner Hekimler Sendikası, Deli Dana hastalığının Kıbrıs’ın kuzeyinde görülmediğini ancak Scrapie’nin küçükbaşlarda varlığını sürdürdüğünü belirterek, tarama testlerinin ivedilikle başlatılması ve riskli organların gıda zincirinden çıkarılması gerektiğini vurguladı
Birlik-Sendika: Sağlık Bakanlığı’nın açıklaması doğru olsa da; bizim açımızdan halen eksik
Veteriner Hekimler Birliği ve Sendikası ortak yazılı açıklama yaparak, ülkemizde hayvan sağlığında tek yetkili meslek grubunun temsilcileri olarak 15 Ağustos 2025 tarihinde yaptıkları yazılı bildiri üzerine kamuoyunda şekillenen bazı yanlış, eksik algı ve söylemlere açıklık getirme gereği doğduğunu vurgulayarak, “Sağlık Bakanlığı’nın Deli Dana ile ilgili açıklaması doğru olsa da; topluma vermek istediği mesajın bizim açımızdan halen eksik olduğu kanaatindeyiz” dediler.
Bu açıklama ile hiçbir riskin olmadığının ve yeni önlemlere ihtiyaç duyulmadığı algısının yaratılmadığını belirterek, söz konusu vaka ister variant, ister sporadik tarz olsun, gelişmiş tüm ülkelerde ve Dünya Sağlık Örgütü’nün yönlendirmelerinde olduğu gibi Deli Dana’da riskli organların gıda zincirine girmesinin engellenmesinin gerektiğini ve çağrılarında altını çizdikleri noktanın net olarak bu olduğunu ifade edildi.
“Et ve/veya organlar aracılığı ile bulaşın olup olmadığına dair bilimsel kanıt bulunmuyor”
Sendika ve Birliğin ortak açıklaması şu şekilde devam etti;
“Deli Dana gibi Prion Protein Hastalığı olan ve küçükbaş hayvanlarda görülen Scrapie Hastalığında ise, bugüne kadar insanlara tam olarak nasıl bulaşmış olabileceği veya et ve/veya organlar aracılığı ile bulaşın olup olmadığına dair herhangi bir bilimsel kanıt bulunmadığı belirtmek isteriz.
Ancak Scrapie Hastalığı da bir Prion Protein Hastalığı olduğundan, ihtiyatlılık prensibi gereği yakından izlenmesi, düzenli tarama programlarının uygulanması ve riskli organların gıda zincirinden çıkarılması tavsiye edilmektedir. Avrupa Birliği ülkelerinde her yıl binlerce koyun ve keçi üzerinde yapılan Scrapie tarama testleri de bu gözetim ve kontrol yaklaşımının bir parçasıdır.
“Tüketilen büyükbaş hayvanlardan insanlara bulaşma riski taşıdığı biliniyor”
İnsanlarda şekillenen Creutzfeldt-Jakob (CJD) Hastalığı’nın, tüketilen büyükbaş hayvanların beyin, omurilik, ilik, göz, dalak gibi, prion proteinlerin biriktiği organlarla insanlara bulaşma riski taşıdığı bilinmektedir.
Mezbahalarda kesilen ve hastalık riski taşıyan yaşlardaki hayvanların (büyükbaşta 30 ay ve üzeri) yüksek riskli sayılan beyin, omurilik, göz, vb. organlarının, Resmî Veteriner Hekimlerin yetki ve sorumluluğunda imha edilmesi gerekmektedir.
“Veteriner Dairesi siyasetten uzak bir kararlılıkla, tarama testlerine başlamalı”
Veteriner Dairesi’nin siyasetten uzak bir kararlılıkla, tarama testlerine başlayarak, riskli tüm organların imhasına yönelik gerekli önlemleri almalıdır. Ülkemizdeki büyükbaş hayvanlarda Bovine Spongiform Encephalopathy (BSE, Deli Dana) hastalığının daha önce görülmediği ve hâlen bulunmadığı bilinmektedir.
Küçükbaş hayvanlarda yıllardır varlığı bilinen benzer Scrapie hastalığı için ise, Hayvan Sağlığı Yasası ve Veteriner Hizmetleri Yasası kapsamında gerekli tarama ve önlem faaliyetlerinin bir an evvel başlatılması amacıyla yetkili tüm Resmî Kurumları göreve davet ediyoruz.
Taramaların yapılmaması, ülkemizin hâlen uluslararası hayvan sağlığı kurumları tarafından ilgili hastalık açısından ‘kontrolsüz/şüpheli’ statüsünde görülmesine yol açmaktadır.
“Hastalığa dirençli ırk ve hayvanların tespiti ve ıslahı vakit geçmeden başlamalı”
Bunun yanında küçükbaş hayvanlarda Scrapie Hastalığına dirençli ırk ve hayvanların tespiti ve ıslah faaliyetlerinin artık vakit gecikmeden başlanması amacıyla, gerekli çalışmaların başlaması için daha fazla zaman kaybedilmemesi gerektiğini vurgulamak isteriz.
Kıbrıs’ın kuzeyinde hayvansal gıda güvenliğinden sorumlu meslek grubunun temsilcileri olarak bir önceki basın açıklamamızda belirttiğimiz gibi; halk sağlığını koruma noktasında görevli Resmi Makamların sorumlulukla yapılması gereken faaliyetleri yerine getirmeleri ardından, Resmi Veteriner Hekim kontrolünde ve onayıyla üretilen küçükbaş veya büyükbaş hayvansal ürünlerin tüketilmesinde bir sakınca bulunmamaktadır”
