Özgür Gazete’nin bugün manşetten verdiği ve Telekomünikasyon Çalışanları Sendikası’nın (Tel-Sen) aylardır “açıklayın” dediği, Kıbrıs’ın kuzeyindeki iletişim altyapısının atanmış Başbakan Ünal Üstel tarafından imzalanarak Türk Telekom’a devredilmesinin ardından, şirketin kendi ülkesi Türkiye’de bile internet hızının dünya ortalamasının yarısına ulaşamaması, altyapı yatırımlarındaki tekelleşme ve yavaşlık eleştirilerini büyütüyor
Türkiye’de internet hızı ve kalitesi hem Avrupa hem de dünya ortalamasının altında
Özgür Gazete’nin bugün manşetten verdiği ve Telekomünikasyon Çalışanları Sendikası’nın (Tel-sen) aylardır “açıklayın” dediği protokol ortaya çıktı. Kıbrıs’ın kuzeyindeki iletişim ve fiber alt yapısının tamamen Türk Telekom’a peşkeş çekildiği protokolün, atanmış Başbakan Ünal Üstel tarafından, 24 Eylül’de Ankara’da imzalandığı anlaşıldı!
Türkiye’de internet hızı ve kalitesi hem Avrupa hem de dünya ortalamasının altında. Türk Telekom, kendi ülkesindeki internetin yavaşlığı hakkında bile BBC’ye konuşmadı. ABD merkezli Speedtest Küresel Endeksi’nin Ağustos 2025 verisine göre Türkiye, sabit bant kategorisinde 56,17 mbps (megabit/saniye) hız ile 154 ülke arasında 100’üncü sırada yer alıyor.
Bu endekse göre küresel ortalama indirme hızı 104,43 mbps. Yani Türkiye’nin ortalama hızından neredeyse iki kat daha fazla. Başka bir deyişle Türkiye’de 6 gigabayt (GB) büyüklüğünde iki saatlik bir filmi ortalama indirme süresi 14 dakika. Dünya ortalamasına göre ise aynı film sekiz dakikan kısa sürede indirilebiliyor.
Türkiye fiber altyapı konusunda ne durumda?
Teknoloji stratejisti Füsun Sarp Nebil, 2005’te Türkiye’de 30 milyon kilometrelik bakır kablo şebekesi olduğunu, ancak aradan geçen 20 yılda fiber altyapıya yapılan yatırımın yetersiz kaldığını düşünüyor. Konuyu BBC Türkçe’ye değerlendiren Nebil, bakır kabloların ses iletmekte çok iyi olduğunu ancak veriyi aynı şekilde iletemediğini kaydetti.
Bölgede ortalama sabit genişbant internet hızları
Haziran 2024 verilerine göre OECD ülkelerinde toplam abone içindeki fiber abone sayısı ortalama yüzde 44,6 düzeyinde. Peki Türkiye’deki sabit internet abonelerinin yarısı fiber internet kullanırken internet hızları nasıl bu kadar düşük kalıyor?
OECD ülkelerinde fiber abonelerin toplam abonelere oranı
Uzmanlara göre bunun sebebi fiber ve bakır altyapının birlikte kullanılması. Serbest Telekomünikasyon İşletmecileri Derneği (TELKODER) Yönetim Kurulu Başkanı Halil Nadir Teberci, durumu şöyle açıklıyor:
“Baktığımız zaman öyle bir hâl almış ki fiber internet abone sayısı DSL’ye yetişmiş gibi gözüküyor. Ama bunun içinde binanın girişine kadar veya saha dolabına kadar fiberle gelip, saha dolabından evlere yine bakır kablolarla giden aboneler de dahil edilmiş gözüküyor. Dolayısıyla 393 bin kilometre fiber ve yıllanmış bakır kablolar ile bu internet hızını daha fazlaya çıkarmak mümkün değil”
Türkdoğan: Tümüyle kamuya ait bir kurumla internet hızına ilişkin ihtiyaç rahatlıkla karşılanabilir
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Bilgisayar Mühendisleri Odası (TMMOB–BMO) Yönetim Kurulu üyesi İlhami Türkdoğan, OECD sıralamasında teknik uzman gücü, ekonomik düzey ve teknolojik altyapı bakımından Türkiye’den geride olan bazı ülkelerin de Türkiye’den daha yüksek internet hızlarına sahip olduğuna dikkat çekiyor.
Türkdoğan, Türkiye’nin “diğer OECD ülkelerinin sunduğu hızlarda internet sağlayabilecek durumda” olduğunu ifade etti ve “Tümüyle kamuya ait bir kurumun demokratik planlama anlayışıyla ilerlemesi durumunda internet hızına ilişkin ihtiyaç rahatlıkla karşılanabilir” dedi.
Türk Telekom, BBC Türkçe’nin sorularına yanıt vermedi
Bazı uzmanlara göre altyapıdaki yetersizliğin kaynağı yatırımlardaki tekelleşme. Türkiye’deki fiber altyapının neredeyse tamamı Türk Telekom tarafından döşenmiş durumda. Altyapının işletme hakları da bu şirkete ait.
Füsun Sarp Nebil, fiber altyapı piyasası hakkında “Rekabet olmadığı ve diğer altyapı şirketleri veya operatörler yatırım yapmadığı için Türk Telekom da yatırım yapmak zorunda kalmıyor” iddiasında bulunuyor. Türk Telekom, fiber altyapı hakkındaki iddialar ve imtiyaz sözleşmesinin yenilenmesine dair BBC Türkçe’nin sorularına yanıt vermedi.
Fotoğraf altı yazısı,Fiber optik kablolar bakır kablolara kıyasla çok daha hızlı bilgi iletebiliyor.
Teberci: Türk Telekom ne yaparsa onu almak durumunda gibi bir haldeyiz
TELKODER Yönetim Kurulu Başkanı Teberci de 20 yıldır altyapı yatırımlarında serbestleşme için çağrı yaptıklarını vurgularken değerlendirmeyi yapıyor:
“Türk Telekom ne yaparsa onu almak durumunda gibi bir haldeyiz. Diğer işletmecilerin fiber uzunluklarına bakarsanız öyle dişe dokunur bir şey yok”
Teberci, Türk Telekom ile altyapı yatırımı ve işletmesi yapmak isteyen yatırımcıların anlaşmaya varmasının uzun sürdüğünü, bunun da işletmecilerin “tüm yatırım iştahını kesteğini” savunarak, “İnternet hızlarının düşük olması, yatırımların yeterince hızlanmaması ve çeşitlenmemesinden kaynaklanıyor” dedi.
Türk Telekom’un 2001’de imzaladığı sabit hizmetler imtiyazı, Ağustos sonunda 25 yıl süreyle uzatıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, BTK ve Türk Telekom’un vardığı anlaşmayı duyurduğu sosyal medya paylaşımında anlaşma sayesinde kesintisiz altyapı yatırımları ve “20 milyar dolarlık doğrudan ekonomik katkı” sağlanacağını söyledi.
Önal: Fiber internet hızını yedi katına çıkarmayı hedefliyoruz
Türk Telekom CEO’su Ümit Önal da konuyla ilgili düzenlenen basın toplantısında şirketin 2026’dan başlayarak 2034’e kadar BTK’ya toplam 2.5 milyar dolar + KDV tutarında imtiyaz bedeli ödeyeceklerini duyurdu. Türk Telekom CEO’su ayrıca 2030’a kadar fiber abone sayılarını artırmayı ve ortalama fiber internet hızını da yedi katına çıkarmayı hedeflediklerini açıkladı.
