Yargının Vicdanı Nerede?
Bir ülkede adalet sistemi, yalnızca suçluları cezalandırmak için değil; masumları korumak için vardır. Çünkü hukuk devletinin en temel ilkesi şudur: “Bir suçsuzun cezalandırılması, bir suçlunun serbest kalmasından daha büyük bir felakettir. İşte bugün kamuoyunda tartışılan Fatih Gazioğlu dosyası tam da bu noktada ciddi soru işaretleri yaratmaktadır.
Ortada sadece bir dava değil, toplum vicdanını sarsan çok ağır iddialar bulunmaktadır. İnsanlar artık şunu soruyor:
“Gerçekten adalet mi dağıtılıyor, yoksa bir insanın hayatı tartışmalı deliller ve hukuki açıdan sorunlu yöntemlerle mi karartılıyor?”
Bu sorular cevapsız bırakılamaz.
Hukukun Temel İlkesi: Şüpheden Sanık Yararlanır
Modern hukuk sistemlerinde evrensel bir kural vardır: Kesin ve tartışmasız delil yoksa mahkumiyet verilemez.
Ceza hukuku varsayımlar üzerine değil, somut kanıt üzerine kuruludur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları da sürekli olarak aynı noktaya vurgu yapar:
“Mahkumiyet kararı, makul şüpheyi ortadan kaldıracak düzeyde güçlü delillere dayanmalıdır”
Peki kamuoyuna yansıyan iddialara göre bu dosyada durum nedir?
Otizmli ve zihinsel engelli olduğu belirtilen bir bireyin ifadesi tartışmalıdır.
O kişinin elinin tutularak yazı yazdırıldığı iddia edilmektedir.
İfadenin özgür iradeyi yansıtıp yansıtmadığı sorgulanmaktadır.
Savunma tarafı, sahte belge ve usulsüzlük iddialarını gündeme getirmektedir.
Bunlar sıradan iddialar değildir. Eğer doğruysa, yalnızca bir dava değil, doğrudan hukuk güvenliği tartışma altındadır.
Dünya Hukuk Sistemlerinde Engelli Bireylerin İfadesi
Çağdaş hukuk sistemlerinde zihinsel engelli veya otizmli bireylerin ifadeleri son derece hassas prosedürlere tabidir.
Çünkü hukuk şunu kabul eder:
Bir kişinin ifade verebilmesi için;
ne söylediğini anlayabilmesi,
baskı altında olmaması,
yönlendirilmemesi,
özgür iradesini kullanabilmesi gerekir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin adil yargılanma ilkeleri, Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ve modern ceza hukuku uygulamaları bu konuda çok nettir.
Eğer bir bireyin:
yönlendirildiği,
telkin edildiği,
elinin tutularak yazı yazdırıldığı,
neyi neden yazdığını kavrayamadığı
iddia ediliyorsa, o ifadenin güvenilirliği ciddi biçimde tartışılır hale gelir.
Birçok ülkede bu tür ifadeler:
uzman psikiyatrist gözetiminde,
pedagog desteğiyle,
kamera kaydı altında,
bağımsız uzman raporlarıyla alınmaktadır.
Çünkü hukuk, özellikle kırılgan bireylerin manipülasyona açık olduğunu kabul eder.
Şimdi kamuoyu şu soruyu sormaktadır:
“Bu dosyada bu evrensel standartlar uygulandı mı?”
Polis ve Savcılık Neyin Üzerine Gidiyor?
Polis ve savcılık makamlarının görevi suçlu yaratmak değil, gerçeği ortaya çıkarmaktır.
Savcılık makamı yalnızca iddia eden taraf değildir; aynı zamanda adaletin temsilcisidir. Eğer ortada çelişkili ifadeler, tartışmalı yöntemler ve usul iddiaları varsa, bunların tamamının araştırılması gerekir.
Çünkü hukukta amaç:
birini mahkum etmek değil,
hakikate ulaşmaktır.
Aksi halde adalet sistemi güven kaybeder.
Toplumun bugün sorduğu soru tam olarak budur:
“Bir insan gerçekten suçlu olduğu için mi yargılanıyor, yoksa eksik ve tartışmalı süreçler yüzünden mi hedef haline getiriliyor?”
Ağır Ceza Kararı Veren Hakimler Hesap Verecek mi?
18 Mayıs’taki duruşma bu nedenle yalnızca bir dava günü değildir. Bu duruşma aynı zamanda yargının kendi vicdanıyla yüzleşme günüdür.
Kamuoyu merak etmektedir:
Önceki kararı veren hakimler eleştiriler karşısında ne söyleyecek?
Tartışmalı belgeler incelenecek mi?
Savunmanın iddiaları ciddiyetle değerlendirilecek mi?
Yoksa sistem kendi kendini korumaya mı çalışacak?
Demokratik hukuk devletlerinde yargıçlar da eleştirilebilir. Çünkü yargı dokunulmaz değildir. Hata varsa sorgulanır. Usulsüzlük varsa araştırılır.
Asıl tehlike, “yargı hata yapmaz” anlayışıdır.
Çünkü tarih göstermiştir ki:
En büyük adalet faciaları, sorgulanmayan sistemlerin içinde yaşanmıştır.
Adalet Gecikebilir Ama Toplum Vicdanı Susmaz
Bir ülkede insanlar mahkemelere güvenini kaybederse, en büyük yıkım orada başlar.
Adalet sadece karar vermek değildir.
Adalet;
şeffaf olmaktır,
tarafsız görünmektir,
toplum vicdanını tatmin etmektir.
Bugün Fatih Gazioğlu dosyasında insanlar ikna olmuş değildir. Bu nedenle tartışmalar büyümektedir.
Eğer gerçekten hukuka aykırı işlemler yapılmışsa, bunun hesabı mutlaka sorulmalıdır. Çünkü hukuk, kişilere göre değil ilkelere göre işler.
Ve unutulmamalıdır:
Bir gün adalet herkese lazım olur.
