Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, İyi Niyet Raporu‘nda, Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum liderlerini “ilerleme için mevcut fırsat penceresini değerlendirmeye” çağırdı, bunun “hafife alınmaması gerektiğini” belirtti.
Süreçte diyaloğun yoğunlaşmasını olumlu bulan Guterres, bu olumlu havaya rağmen birçok “Güven Yaratıcı Önlem”in (GYÖ) hayata geçmediğine işaret etti.
“Kadınların, dini azınlıkların, gençlerin ve engelli bireylerin barış sürecine katılımı kritik önemde” olduğu belirtilen raporda Genel Sekreter, liderlere Nisan 2022’de yayımlanan “kadınların uzlaşma sürecine tam, eşit ve anlamlı katılımı” için anlaşmaya varılan Eylem Planı’nı uygulamaya koyma çağrısı yaptı.
“Orta Doğu’daki istikrarsız durumun; Kıbrıs ve çevresine yabancı askeri güçlerin konuşlandırılmasının taraflar arasında bazı gerilimlere yol açtığını” belirten Guterres, iki toplumlu teknik komitelerin ise barış çabalarına olan desteğinin önemine işaret etti.
Guterres raporda, tampon bölge içinde ve çevresindeki tek taraflı eylemlere ilişkin açık bir uyarı da yaparak, gerilimi azaltma önlemlerinde ilerleme kaydedilmemesinden “derin endişe duyduğunu” belirtti.
Kapalı Maraş (Varoşa) konusuna da yer verilen raporda, Guterres; BM Güvenlik Konseyi’nin Varoşa’ya ilişkin tutumunun değişmediği belirtti.
Yeni geçiş noktalarının açılması konusundaki çıkmazların aşılması, var olanlardaki geçişlerin kolaylaştırılması konusunda da iki lidere çağrı yapan Guterres, BM Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda, “barışçıl bir çözüme giden yolu aramak” amacıyla taraflar ve garantör güçlerle temas ve diyaloğu sürdürmeye kararlı olduğunu ifade etti.
Guterres, “Bu ülkeleri, Kıbrıs barış sürecinde oynadıkları önemli rolü tam olarak kabul ederek, devam eden çabalara yapıcı bir şekilde katılmaya devam etmeye çağırıyorum. Kişisel Temsilcim ve ben tarafların hizmetinde olmaya devam edeceğiz” dedi
Guterres: İki lider arasındaki görüşmelerin yoğunlaşması olumlu bir gelişme
Guterres dün yayımladığı raporunda; diyalog sürecine “açıklık, esneklik ve uzlaşma ruhuyla” yaklaşmanın önemini ve tarafların “gerekli siyasi irade ve kararlılığı” gösterme ihtiyacını yineledi, iki lider arasındaki diyaloğun yoğunlaşmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendiridi.
Üzerinde anlaşmaya varılan Güven Yaratıcı Önlemler‘in (GYÖ) uygulanmaması ve esaslı müzakerelerin yeniden başlatılmaması durumunda “kalıcı bir çözümün elde edilmesinin zor olmaya devam edebileceği” uyarısında da bulunan Genel Sekreter, liderler arasındaki diyaloğun yoğunlaşmasının, “güvene dayalı bir ilişki kurma ve Kıbrıs sorununa çözüm bulma konusundaki kararlılıklarını gösterdiğini” kaydetti.
“Dayanışma organına yönelik çerçeve anlaşması önemli bir adım”
Sivil toplumun barış sürecine katılımı için bir “danışma organı” oluşturulmasına yönelik çerçeve anlaşmasını da olumlu olarak değerlendiren Guterres, bunu; hem BM Güvenlik Konseyi ve hem de Kıbrıslıların kendilerinin talep ettiğine işaret etti, “kamuoyunun bilgilendirildiği ve dahil olduğu daha kapsayıcı bir barış sürecine” doğru atılmış “önemli bir adım” olarak nitelendirdi.
“Olumlu havaya rağmen GYÖ’lerin birçoğu uygulanmadı”
Genel Sekreter, bu olumlu havaya rağmen Mart ve Temmuz 2025’te kararlaştırılan GYÖ’lerin birçoğunun uygulanmadığını, ek sınır geçiş noktalarının açılmasının da gerçekleştirilmediğini hatırlattı.
“Bu fırsat hafife alınmamalı”
Bunların uygulanmasının “Kıbrıslıların günlük yaşamlarını iyileştireceğini” ve “tarafların ilerleme kaydetme konusunda siyasi iradeye sahip olduklarını somut bir şekilde göstereceğini” belirten Guterres, liderleri birbirleriyle ve Kıbrıs Özel Temsilcisi Maria Angela Holguin ile “yapıcı diyaloğu” sürdürmeye ve “kalıcı ve kapsamlı bir çözüme” yol açacak müzakereleri yeniden başlatmaya çağırdı.
Liderlerin; ilerleme için mevcut fırsat penceresini değerlendirmeleri gerektiğini vurgulayan Genel Sekreter, bu fırsatın “hafife alınmaması” gerektiğini vurguladı.
“Orta Doğu ve Kıbrıs çevresindeki durum bazı gerilimlere yol açtı”
Aynı doğrultuda, iki tarafı da “ortak bir gelecek inşa etme kararlılığıyla” görüşmeye ve “tüm Kıbrıslıların çıkarlarını ve haklarını” dikkate alacak bir anlaşmaya varmaya çağıran Genel Sekreter, ayrıca diyalog sürecine “açıklık, esneklik ve uzlaşma ruhuyla” yaklaşmanın önemini ve tarafların “gerekli siyasi irade ve kararlılığı” göstermeleri gerektiğini yineledi.
Guterres raporunda, “Orta Doğu’daki istikrarsız durumun; Kıbrıs ve çevresine yabancı askeri güçlerin konuşlandırılması da dahil olmak üzere, kamuoyunun büyük ilgisini çektiğini ve taraflar arasında bazı gerilimlere yol açtığını” belirtti.
“Kadınların, dini azınlıkların, gençlerin ve engelli bireylerin barış sürecine katılımı kritik önemde”
Özellikle kadınların, gençlerin ve yeterince temsil edilmeyen grupların sürece katılımının önemine işaret eden Genel Sekreter, “kadınlar, barış ve güvenlik” gündemi ile “gençler, barış ve güvenlik” gündeminin uygulanmasının yanı sıra; kadınların, dini azınlıkların, gençlerin ve engelli bireylerin barış sürecine katılımının “kritik” olduğunu vurguladı.
Her iki tarafın da teknik komitelerde cinsiyet eşitliğini korumasını takdir eden Genel Serketer, liderlere Nisan 2022’de yayımlanan “kadınların uzlaşma sürecine tam, eşit ve anlamlı katılımı” için anlaşmaya varılan Eylem Planı’nı uygulamaya koyma çağrısını yineledi.
“Teknik komiteler barış çabalarına katkı sunuyor”
Teknik komitelerle ilgili de değerlendirmelerde bulunan Guterres bu komitelerin “artan önemlerinden yararlanılmaya devam edilmesinden” memnuniyet duyduğunu belirterek, bu çalışmalarının “katma değerine” ve diyaloğu ve barış çabalarını güçlendirmeye olan katkılarına işaret etti.
“Spor, etkileşime girmeyecek insanları bir araya getirme konusunda eşsiz bir alan”
Bununla birlikte, iki lideri de eğitim, kriz yönetimi ve çevre gibi alanlarda ilerlemeyi desteklemeye çağıran Guterres, okul çağındaki çocuklarda “uzlaşma, bağışlama ve işbirliği”ni aşılamak için verilecek eğitimlerin önemine dikkat çekti.
Genel Sekreter ayrıca spor konusuna da değinerek, özellikle gençler arasında uzlaşma ve güven oluşturma aracı olarak sporun “yeterince kullanılmadığını”, aslında bunun; “etkileşime girmeyecek insanları bir araya getirme konusunda eşsiz bir yeteneğe sahip olduğunu” belirtti.
“Tampon bölgedeki tek taraflı eylemlerin önlenmesinde ilerleme kaydedilmemesi endişe verici”
Guterres raporda, tampon bölge içinde ve çevresindeki tek taraflı eylemlere ilişkin açık bir uyarı da yaptı, her iki tarafın eylemlerinden ve gerilimi azaltma önlemlerinde ilerleme kaydedilmemesinden “derinden endişe duyduğunu” belirtti.
Bu eylemlerin “bölgenin askeri statükosunu, tampon bölgenin bütünlüğünü ve Güvenlik Konseyi’nin yetkisini baltaladığını” ve “barış sürecine katkıda bulunmadığını” vurguladı.
“BM’nin Varoşa’ya ilişkin tutumu değişmedi”
Guterres, kapalı Maraş’la (Varoşa) ile ilgili olarak da durumu izlemeye devam ettiğini kaydetti, BM Güvenlik Konseyi’nin 550 ve 789 sayılı kararlarına uyulması gerekliliği de dahil olmak üzere “Birleşmiş Milletler’in Varoşa’ya ilişkin tutumunun değişmediği” belirtti.
“Yeni geçiş noktalarının açılması konusundaki çıkmazlar aşılmalı, var olanlarda kolaylaştırma sağlanmalı”
İki lidere yeni geçiş noktalarının açılması konusundaki “çıkmazı aşmanın yollarını değerlendirmeleri” çağrısını yineleyen BM Genel Sekreteri Guterres, ayrıca iki tarafı da mevcut geçiş noktalarından geçişleri kolaylaştırmak için birlikte çalışmaya çağırdı.
Özellikle, Agios Dometios/Metehan geçiş noktasının genişletilmesinin tam faydalarının, liderlerin 11 Aralık 2025’te kararlaştırdığı gibi, belge kontrolleri ve hizmetler için yeterli personel sağlanmasına bağlı olacağını belirten Guterres, Kıbrıs içi ticaret hacmini ve iki toplum arasındaki iş birliğini artırmak amacıyla Yeşil Hat Yönetmeliği’nin tam olarak uygulanmasını da talep etti.
Ekonomi ve ticaretteki iş birliği
Genel Sekreter tarafların; ekonomi ve ticareti etkileyen diğer önemli konularda iş birliği yapma konusunda anlaşmış olmalarını memnuniyetle karşıladığını belirtti.
Liderlerin 8 Mayıs’ta dini hizmetlerin düzenlenmesine yönelik ilk plan üzerinde çalışma konusunda vardıkları anlaşmayı da memnuniyetle karşılayan Genel Sekreter, dini liderlerin geçmişte “barış için güçlü bir ortak ses” olduklarını ve iki topluluk lideri arasındaki diyaloğu ve Birleşmiş Milletler çabalarını desteklediklerini belirtti.
Holguin’in temasları…
Guterres, Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin‘in Kıbrıslıların “ileriye dönük bir yol bulmaları” ve müzakere yoluyla bir çözüme ulaşmaları için “çabalarını yoğunlaştırdığını” belirttiği raporunda; Holguin, Ocak ve Haziran 2026’da Kıbrıs’ı ziyaret ettiğini, Ocak ayındaki ziyareti sırasında iki liderle ayrı ayrı görüştüğünü ve 28 Ocak’ta ortak bir toplantıya ev sahipliği yaptığını hatırlattı.
Rapora göre, güven artıracak ve Kıbrıslıların günlük yaşamlarını iyileştirecek önlemler almaları konusunda liderleri güçlü bir şekilde teşvik eden Holguin, Haziran ayında ise her iki liderle ikişer kez, ayrıca Mayıs 2026 parlamento seçimlerinin ardından güneydeki siyasi partilerle, iki liderin temsilcileriyle ve diğer paydaşlarla da görüştü.
Holguin’in ayrıca Ankara ve Atina’da sırasıyla Türkiye ve Yunanistan Dışişleri Bakanları ile, Birleşik Krallık, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri’nden üst düzey yetkililerle de temas kurduğunu hatırlatan Guterres, Holguin’in Başkan Yardımcısı Kaia Kalas ile yaptığı görüşmelerde, “genç Kıbrıslıların adanın dinamikleri ve gerçekleriyle bütünleştirilmesinin gerekliliğinin” ve Avrupa Birliği’nin Genel Sekreterin çabalarına verdiği desteğin öneminin altını çizdiğini belirtti.
“Erhürman’ın göreve gelmesiyle görüşme sıklığı arttı”
Raporda ayrıca, iki liderin Birleşmiş Milletler himayesinde, raporlama dönemi boyunca üç kez daha ikili görüşme yaptıkları ve Erhürman’ın göreve gelmesinin ardından, geçen yılın sonlarında başlayan “görüşme sıklığının önemli ölçüde arttığı” belirtildi, buna ek olarak, iki liderin temsilcileri arasında 26 görüşme gerçekleştiği kaydedildi.
“GYÖ’lerin bazılarında ilerleme kaydedildi”
Mart ve Temmuz 2025’te genişletilmiş formatta yapılan toplantılarda kararlaştırılan 10 GYÖ’den olan; “sivil toplum danışma organı, mezarlıkların restorasyonu ve Gençlik Teknik Komitesi’nin kurulması” konularında da ilerleme kaydedildiğine işaret edilen raporda; buna karşılık, yeni geçiş noktalarının açılması, mayın temizleme, tampon bölgede güneş enerjisi parkı kurulması, sanat eserleri ve tarihi eserlerin değişimi veya çevre girişimleri açısından önemli bir gelişme kaydedilmediği belirtildi.
“Tampon bölgelerdeki durum kırılganlığını koruyor”
Tampon bölgedeki durumun, özellikle Pile’de kırılganlığını koruduğu belirtilen raporda; hayvanlarda görülen şap hastalığı salgınının da hem toplulukları hem de topluluklar arası ilişkileri etkileyen “önemli bir sorun” olduğu, müdahale önlemleri konusunda karşılıklı suçlamalar ve hayvancılıkla uğraşan çiftçilerin protestolarının yaşandığı hatırlatıldı.
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin, 1 Ocak 2026’da altı aylık bir süre için Avrupa Birliği Konseyi Başkanlığını devraldığının hatırlatıldığı raporda, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Konsey Başkanlığını en son üstlendiği 2012 yılından farklı olarak, liderlerin bu süre zarfında düzenli olarak görüşmeye devam etmesinin dikkat çekici olduğu belirtildi ayrıca 24 Mayıs’ta güneyde parlamento seçimlerinin yapıldığı da anımsatıldı.
“İki liderin artan katılımı, teknik komitelerin çalışmalarını güçlendirdi”
İyi Niyet Misyonu ile ilgili olarak raporda, ada içi temasların, iş birliğinin ve güven artırıcı faaliyetlerin teşvik edildiği, liderler, siyasi partiler, dini liderler, sivil toplum örgütleri, kadın ve gençlik temsilcileri, Avrupa Birliği, Dünya Bankası, diplomatik camia ve üye devletlerin üst düzey yetkilileriyle 128 toplantı yapıldığı belirtildi.
Raporda, “İki liderin artan katılımı, teknik komitelerin çalışmalarını güçlendirdi” denildi.
Raporlama döneminde, misyonun himayesinde ve UNFICYP’nin desteğiyle, 13 teknik komitenin tamamında 174 toplantı yapıldı. En aktif olanlar ise “geçiş noktaları, kültürel miras, kültür, ekonomik ve ticari konular, sağlık ve gençlik komiteleri” olarak gösterildi.
Çalışmalar ve komiteler…
Geçiş Noktaları Teknik Komitesi, Lefkoşa’daki Agios Dometios/Metehan geçiş noktasının uzun zamandır beklenen genişletme çalışmalarının tamamlanmasını kutlamak için bir etkinlik düzenledi. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından uygulanan proje kapsamında, geçiş noktalarına şeritler, gişeler, yaya yolu ve güneş enerjili aydınlatma ve yeşil alan eklendi.
Kültürel Miras Teknik Komitesi, yaklaşık 70 mezarlığın restorasyon ve koruma çalışmalarını tamamlayarak, bu çalışmalar kapsamında mezarlık programına devam etti; çalışmalar halen devam etmekte veya hazırlık aşamasındadır.
Komite ayrıca, erişimi, gençlerin katılımını ve nesiller arası öğrenmeyi artırmak amacıyla 3 boyutlu rekonstrüksiyon ve sanal gerçeklik ile dijital kültürel mirası da destekledi.
Kültür Teknik Komitesi, Lefkoşa’da bölünmüşlüğün her iki tarafındaki insanların günlük yaşamlarını ve deneyimlerini yansıtan fotoğrafların yer aldığı “Sıradan Gözlerle” sergisini düzenledi.
Ekonomi ve Ticaret İşleri Teknik Komitesi, kuzeyde yıpranmış euro banknotlarının yenileriyle değiştirilmesine yönelik toplam 2 milyon euro tutarında bir pilot uygulamayı denetledi ve kadın girişimciler için bir etkinlik düzenledi.
Cinsiyet Eşitliği Teknik Komitesi, 2025’teki bir aradan sonra Ocak 2026’da çalışmalarına yeniden başladı. Uluslararası Kadınlar Günü için Yunanca, Türkçe ve İngilizce dillerinde ortak bir bildiri ve video yayınlayarak, kadınların kamusal hayata ve karar alma süreçlerine tam ve eşit katılımının güven, güçlü kurumlar ve kalıcı barış için hayati önem taşıdığını vurguladı.
Sağlık Teknik Komitesi hasta vakalarını inceledi ve Veterinerlik İşleri Alt Komitesi aracılığıyla şap hastalığı salgınını izledi ve adanın tamamında AB menşeli hayvanlar için aşıların bulunabilirliğini sağlamaya katkıda bulundu.
“Diyalog süreci gençlerin görüşlerini daha kapsayıcı ve duyarlı hale getirdi”
Rapor ayrıca gençlik boyutunu da vurguluyor. Genel Sekreter, gençlik, barış ve güvenlik gündeminin artan görünürlüğünün “dikkat çekici” olduğunu ve mevcut diyalog sürecini “gençlerin görüşlerini daha kapsayıcı ve duyarlı” hale getirdiğini belirtiyor.
Gençlik Teknik Komitesi, adanın dört bir yanındaki gençlerin karşılaştığı zorluklar ve ruh sağlığı konusunda bir etkinlik düzenledi, Brüksel’deki AB kurumlarını ziyaret etti ve görüşmelerinde “barış için spor” konusunu gündeme getirdi.
Genel Sekreter, taraflar ve garantörlerle temas ve diyaloğu sürdürmeye kararlı
Genel Sekreter, ilgili Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda, “barışçıl bir çözüme giden yolu aramak” amacıyla taraflar ve garantör güçlerle temas ve diyaloğu sürdürmeye kararlı olduğunu ifade etti.
Guterres, “Bu ülkeleri, Kıbrıs barış sürecinde oynadıkları önemli rolü tam olarak kabul ederek, devam eden çabalara yapıcı bir şekilde katılmaya devam etmeye çağırıyorum” dedi.
Guterres, güven artırıcı bazı girişimlerin hayata geçirilmesinden cesaret aldığını ancak bunların “kapsamlı bir çözüm hedefleyen müzakerelerin yerini alamayacağını” vurguladı.
Guterres raporunu “kalıcı bir çözümün güvenliği, refahı ve kalkınmayı artırma potansiyeline sahip olduğuna” ve iki topluluğun “hoşgörü, dayanışma ve saygı ortamında birlikte yaşamasına” olanak sağlayacağına olan inancını dile getirerek sonlandırdı ve “Kişisel Temsilcim ve ben tarafların hizmetinde olmaya devam edeceğiz” dedi.
